Gelukkig links

Marc Reugebrink, ‘Het geluk van de kunst’, Uitgeverij De Bezige Bij Antwerpen
ISBN: 978 908542 342 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Om tegemoet te komen aan de behoefte van de volatiele markt van letteren, wijsbegeerte en kookvertier om consumenten van koopadvies te voorzien, dient er eerst met sterren te worden gestrooid.  Voila, *****! En nu over tot de orde van de dag.

Essays schrijven, het is een kunst waar weinig schrijvers zich aan wagen. En misschien maar goed ook. Van ’s morgens vroeg tot aan het afzetten van de kijkbuis wordt de menselijke entiteit bedolven onder een scatosancte stortvloed aan meningen en meninkjes, en de drang om te schrijven is voorwaar geen garantie voor lezenswaardige teksten. Bovendien krijg je te weinig appreciatie voor al die uit noeste arbeid ontsproten zweetparels, zo klinkt het toch. Vorig jaar nog hoorde ik Joost Zwagerman lacherig wezen bij de voorstelling van ‘Alles is gekleurd’.  Spottend met  de te verwachten belangstelling voor zijn spruit.  Dat wordt weer koppen tellen, zoiets.  Schrijvers die onverschrokken  werken  aan de uitbouw van een essayistisch oeuvre zijn dus niet dikbezaaid in dit taalgebied.

Liefhebbers van het betere essay mogen evenwel verheugd zijn dat Marc Reugebrink ons verblijdt met een nieuwe essaybundel.  In 2002 verscheen bij Meulenhoff de essaybundel  ‘De inwijkeling’, sindsdien volgden nog  drie romans. En nu is er dus ‘Het geluk van de kunst’ , een gevarieerde collectie diepgravende essays. Best wel mooi verzorgd ook, dit boek.  Doet een beetje denken aan de hoes van ‘Phosphene dream’, de laatste plaat van The Black Angels.

Schrijvers en prijzen, het is me wat. ‘Het geluk van de prijs’ roept reminiscenties op aan ‘Sisyphus’ bakens’, het vloekschrift dat Jeroen Brouwers schreef naar aanleiding van zijn weigering van de Prijs der Nederlandse Letteren van de Nederlands Taalunie, een prijs die het meer moet hebben van zijn vermeend prestige dan van het hieraan verbonden schamele geldbedrag van € 16 000. Dan schuift De Gouden Uil Literatuurprijs net iets meer.  David Pefko ging dit jaar met € 25 000 naar huis, nog steeds te weinig om een noodlijdende bank mee ter hulp te schieten, maar alla. Het is echter geen pecuniaire frustratie die Marc Reugebrink aanzette tot het  neerpennen van zijn romantische en realistische beschouwingen hieromtrent. Het is het meewarig gekrakeel achteraf dat hem hiertoe noopte.  De neoliberale vermarkting van de literatuur  heeft gezorgd voor een evolutie in de waardering van het geschreven woord.  Toeters, bellen, vlotte jongens en felle snoetjes, verkopen moet je doen. Visie? Vies, bah. Daar kan je geen taart van bakken.

In ‘De afgeschafte mens’ etaleert hij het ervaren van ‘bijna oudtestamentische’ woede en machteloosheid.  Wederom stelt hij de vraag of de strijd om de mens verder gestreden moet worden of niet.  Wellicht is zijn neiging tot combattiviteit te herleiden tot nostalgie van een ouder wordende man.  Zijn generatiegenoten worden toch rechtser met de dag. Wellicht kan hij dan toch ook maar beter capituleren, nee? Toch niet. Scherpzinnig verwoordt hij hoe de huidige contraverlichtingsgolf zich bijvoorbeeld manifesteert in de verkleutering van de politiek, of in de zoveelste opiniebijdrage van een of andere econoom van een of andere ‘neutrale’ denktank. De mens gereduceerd tot gebruiksvoorwerp voor De Markten, hoezee. Universiteiten? Leerfabrieken! Elke ochtend opnieuw stijgt de verbolgenheid bij het doornemen van dat wat graag als kwaliteitskrant wordt bestempeld. ‘I’m as mad as hell and I’m not gonna take it anymore.’  Je krijgt zowaar zin om met de schrijver mee te schreeuwen.

Op hetzelfde élan gaat hij verder in ‘Het geluk links te zijn’.  Op zoek naar het nulpunt van zijn linksheid komt hij terecht bij zijn grootvader, socialist van het eerste uur en zelfs in zijn laatste jaren een recalcitrante linkse rat. De eeuw van zijn grootvader zag de opkomst en de ondergang van het klassieke socialisme. ‘Tot op de dag van vandaag geloof ik dat de val van de Muur historisch gezien van een veel grotere betekenis is geweest dan bijvoorbeeld 9/11, waarover ook wel wordt gezegd dat het een nieuw tijdperk inluidde.’ Het wegvallen van de scheiding tussen kapitalisme en communisme betekende ook het tanen van het sociaaldemocratische ideaal ten voordele van de neoliberale moloch. ‘Nee, het gaat er veeleer om dat de toenmalige tegenstellingen een tussenpositie mogelijk maakten die aansluit bij mijn denken over individu en collectiviteit.’ De hedendaagse individualisering, pervertering van het liberalisme, is het gekende resultaat. Een mens zou voor minder heimwee krijgen.

En wat heeft ‘Het geluk van de kunst’ nog meer te bieden? Enkele essays over literatuur, ‘Some untidy spot’ over de poëzie van Zbigniew Herbert, ‘Grote gevoelens’ over het menselijk lijden in de literatuur, en ‘Het geluk van de kunst’ over het werk van Cesare Pavese. Daarnaast nog een bundeling van in De Leeswolf verschenen boekrecensies  en in ‘kwaliteitskranten’ verschenen opiniestukken. ‘Fúck de leefwereld van tiener’, geen getier uit effectbejag maar rake argumenten. ‘Signalement met een recenserend karakter’ , een uppercut aan schaamteloze broodschrijvers. Verzuurde reacties van in keurslijf gewrongen recensenten verzekerd.

Dus dat hij maar in België blijft wonen, die Marc Reugebrink.  Valse Belg of niet, zo’n authentieke stem kunnen we hier wel gebruiken om de maatschappelijke debatten te kruiden. Laat hem maar wat tegen gevoelige schenen schoppen. Schoppen in stijl, heet dat.  En heb ik de consument al behaagd? Vijf sterren! ‘De rest is rouw.’

Tom Cools

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Cultuur, Literatuur, Politiek, Socialisme

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s