Tagarchief: activiteit

Toer de Geuze 2015

toer de geuze 2015

Ga mee op de toer de Geuze 2015 langs Lindemans, 3 Fonteinen, Hanssens, Boon en Tilquin. Goed tegen de dorst!
Klik op bovenstaande foto voor alle informatie!

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Vermeylenfonds

‘Beschermers’ vrije meningsuiting kortwieken vrijzinnigheid

Open brief aan de Oost-Vlaamse provincieraad

In de nasleep van de aanslag op de redactie van Charlie Hebdo waren Vlaamse politici er als de kippen bij om zich te profileren en op te werpen als beschermers van de vrije en open samenleving, de vrije meningsuiting en de idealen van de Verlichting. Daar is op zich natuurlijk niets mis mee, maar laat ons eens bekijken hoe zich de lippendienst aan die waarden en idealen vertaalt in de praktijk, op het niveau van de Oost-Vlaamse provincie. Het eerste woord dat in ons opkomt is dan: hypocriet.

Want welk besluit nam de provincieraad onlangs ten aanzien van de vrijzinnig-humanistische gemeenschap, een levensbeschouwing die altijd net deze waarden – die nu zogezegd zo zwaar onder druk staan – verdedigd en uitgedragen heeft? De provincieraad besliste op 3 september 2014 om de subsidies aan de vrijzinnige gemeenschap in Oost-Vlaanderen met een derde te verminderen, dit op voordracht van de deputatie.

Door de vrijzinnige verenigingen zonder pardon in hun portemonnee te knijpen wordt de vrijzinnigheid ernstig in haar werking beknot. We verliezen immers een derde van onze werkingsmiddelen, waarmee we lokale projecten uitbouwen en in de samenleving een verschil proberen te maken. Belangrijke projecten moeten we nu inkrimpen – waardoor zowel hun uitstraling als hun bereik zal worden gedecimeerd – en andere initiatieven zullen we noodgedwongen moeten schrappen. Hierdoor wordt de Vrijzinnige Morele Dienstverlening, zoals de wet het voorziet, in haar dienstbetoon aan de bevolking gehinderd en beperkt. Men mag hierbij niet vergeten dat de vrijzinnigheid, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Kerkfabrieken, niet kan rekenen op een belangrijke financiële ondersteuning vanwege de Steden en Gemeenten om hun tekorten aan te vullen.

Om deze maatregel te verdedigen schrok de deputatie er bovendien niet voor terug om een inhoudelijk oordeel te vellen over sommige projecten en structurele aspecten van de vrijzinnige werking. Er komt dus nog een tweede woord in ons op: onwettig. Zo’n oordeel komt namelijk enkel toe aan de Centrale Vrijzinnige Raad. Andere inmenging is wettelijk niet geoorloofd. De provincieraad of een gedeputeerde heeft zich niet uit te spreken over het inhoudelijke aspect van de vrijzinnige gedachte, om via een inhoudelijk oordeel een financiële maatregel te vorderen die de hele vrijzinnige gemeenschap treft.

Het is dus niet overdreven te stellen dat wat voor de vrijzinnig humanisten de kern en essentie van hun levensbeschouwing vormt – het kritisch denken, het respect voor de medemens en de mensenrechten, vrijheid van godsdienst en meningsuiting, vrijheid van pers en van onderzoek – nu onbeschaamd wordt aangetast door een duidelijke politiek-ideologische stellingname, onder het mom van een besparingsmaatregel. Want het resultaat van deze beslissing mag duidelijk zijn: de vrijzinnigheid kortwieken en vleugellam maken.

Een derde woord dat ons voor de geest staat in deze zaak, is discriminatie. Uit goede bron hebben we namelijk moeten vernemen dat de besparing van 30% op onze werkingsmiddelen anders wordt geïnterpreteerd als het over de erediensten gaat. In een interne nota van de deputatie werd bepaald dat de confessionele gemeenschap voor 30% eigen inkomsten moet bewijzen, wat natuurlijk een heel andere benadering is en geen mes zet in de werkingsmiddelen. Deze eigen inkomsten worden al lang door onze organisaties gerealiseerd door de budgetten als een goede huisvader te beheren. Bovendien vernamen we in een schrijven van minister Bourgeois dat twee erediensten een afwijking van deze maatregel hebben gekregen. Pure discriminatie dus!

Deze maatregel is niet alleen onwettig, maar schendt hierdoor het principe van de scheiding tussen Kerk en Staat en tast de gelijkberechtiging van de levensbeschouwingen in ernstige mate aan. Wij verwijzen hierbij graag naar de grondwet die de vrijheid van erediensten regelt én naar de Wet van 21 juni 2002 over de erkenning van de Vrijzinnigheid en de verplichting van de provincie inzake subsidiëring van de Instelling voor Morele Dienstverlening.

Aangezien wij het besluit van de provincieraad van 3 september 2014 beschouwen als een aantasting van de vrijheid van levensbeschouwing en een aanval op de vrijzinnige gemeenschap, werd er een procedure voor de Raad van State ingezet om deze maatregel nietig te verklaren.

Met vrijzinnige groeten,

Sven Jacobs, voorzitter VC Geuzenhuis; Fred Braeckman, hoofdredacteur De Geus; prof. dr. Koen Goethals, algemeen voorzitter Vermeylenfonds; Ellen Buntinx, directeur Willemsfonds; prof. dr. Johan Braeckman, voorzitter Fonds Lucien De Coninck; Christine Moulaert, voorzitter Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging Oost-Vlaanderen; Charlotte Delaruelle, voorzitter Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging Gent; Raoul Van Mol, voorzitter Gentse Grijze Geuzen; Nico Burssens, voorzitter Comité Feest Vrijzinnige Jeugd Gent; Ginette Cretel, voorzitter Feniks; Geert Boxstael, voorzitter Uitstraling Permanente Vorming afdeling Gent; Wim Taels, directeur De Cocon vzw.

1 reactie

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Ethiek, Humanisme, Vrijzinnigheid

In debat met Dyab Abou Jahjah

abou jahjah2

Klik op onderstaande affiche voor groter beeld:

sermon

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Debat, Ethiek, Humanisme, Interculturalisme, Liefde

Ken jij het woord ‘Vlamigrant’?

ILT15_folder_02 kopie-page-001 ILT15_folder_02 kopie-page-002

Ken jij het woord ‘Vlamigrant’? Nee? Dan moet je zeker Interlitratour bijwonen, een literair en intercultureel parcours met een programma op verschillende podia in Brussel.

Denk maar aan Geert Van Istendael – 3 vrouwen in een ander land – dichters uit Koerdistan, Anatolië, Mesopotamië en België – Vlamigrant (over emigratie van Belgen vroeger en nu) – een interculturele gerechten carrousel – voorlezen uit kinderboeken in verschillende talen – een literaire speeddate met je favoriete boek – …

Hou verschillende dagen in februari alvast vrij in je agenda!

En bekijk hier het programma in pdf.

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Interculturalisme, Literatuur, Vermeylenfonds

I am hurt

UitnodigingIAH-metpleister

‘I AM HURT’ meeting ‘Kunst in de wachtruimte’ onder peterschap van Prof. Dr Dirk De Wachter

Op zaterdag 13 december 2014 organiseert DAVID vzw de vierde editie van de ‘I AM HURT’ -meeting. Het wordt een actieve ontmoeting in de Zebrastraat te Gent, met kunstenaars en artsen uit diverse disciplines over het thema ‘Kunst in de wachtruimte’. Discussies en workshops zullen gaan over hoe kunst in de medische praktijk een vorm van herstel kan zijn en welke soort kunst daar in onderzoek het meest geschikt voor blijkt te zijn.

Het uitgangspunt van het ‘I AM HURT’ project is dat mensen met fysieke en psychische problemen zich al te vaak in de marge bevinden, zoals ook vele kunstenaars en aanverwanten. ‘Kunst in de wachtruimte’ wordt zoals de voorbije meetings van DAVID vzw een innoverend platform voor kritiek, debat  en actie. Vorig jaar was Jan Hoet headliner en peetvader van de derde editie van de meeting. Dit jaar krijgt DAVID vzw de steun van Prof. Dr. Dirk De Wachter.

Deze editie is een panel samengesteld vanuit de ziekenhuissector dat een visie brengt op kunst in de zorg en op kunst in de wachtruimte. Dr. Marc Brosens , oncoloog –radiotherapeut is dit jaar een van de panelleden. Vorig jaar stond hij op in de zaal na het debat en zei: “Ik heb bewust kunst in mijn bestralingsruimte hangen en vraag me af welk psychologisch effect dit heeft op mijn patiënten”. Vandaar ligt de focus dit jaar op casestudies uit binnen – en buitenland om het pleidooi voor ‘Kunst in wachtruimte’ te onderbouwen. Andere reeds bevestigde namen zijn psychologe Charlotte De Groote, auteur van het boek ‘Kunstpsychologie’, psychiater dr. Marc Calmeyn uit het psychiatrisch ziekenhuis Onze-Lieve-Vrouw Brugge en geurkunstenaar Peter De Cupere. Om ons onderzoek naar het belang van kunst in de zorg tevens internationaal te situeren zal vanuit het Leids Universitair Medisch Centrum (NL) Sandrine van Noort erbij zijn. Zij is adviseur kunstzaken en curator van de tentoonstellingen in de Galerie LUMC, die een van de grootste fotografiecollecties van ziekenhuizen beheert. Curator Christophe De Jaeger, werkzaam in Bozar als artistiek leider fotografie zal het debat modereren.

DAVID vzw presenteert een aldus een stevig dagprogramma met op zichzelf staande dagdelen. In de voormiddag is er het debat en in de namiddag kunnen deelnemers aan de lijve de invloed ervaren van een workshop uit ons keuzeprogramma. Tijdens de workshops zal filosoof Alex Klijn de ‘intellectuele’ speeddating begeleiden. Merlin Spie is kunstenares en zal ons laten kennismaken met haar performancekunst vanuit extreme fysieke uitdagingen. Het publiek krijgt tevens de kans om het effect van de ‘I AM HEARD’ workshop door DAVID vzw ontwikkeld voor de afdeling hemodialyse van het AZ Maria Middelares, zelf te ondervinden. Niet te missen dus.

De folder van de meeting vindt u hier

DAVID vzw – Platform voor kunst en reflectie
Phoenixstraat 148
9000 Gent
Website: www.david-vzw.be

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Actueel, Debat, Ethiek, Humanisme, Literatuur

November-activiteiten van afdeling Kortrijk! Bert Wevers, Bruno De Wever, Sarah D’hondt en het Pan Theater!

Klik op onderstaande foto’s voor alle info.

Vanavond en 7 november:

nieuwsbrief WOI_avk

Zaterdag 22/11:

nieuwsbrief WOI_vcm+

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Geschiedenis, Theater, Vermeylenfonds, Vrijzinnigheid

LIJF-EIGEN, een drieluik over broosheid en verlokking van het menselijk lichaam

lijfeigen met logo's Beeld Bert Wevers

EEN BITTERE OOGST – BERT WEVERS

In het kader van 100 jaar Grote Oorlog heeft Bert Wevers een reeks aangrijpende schilderijen gemaakt. Het project zoekt geen verheerlijking van de gevallen slachtoffers of het patriottisme, maar een manier om het universele leed te verbeelden – leed dat ook vandaag nog door vele conflicten wordt veroorzaakt. In de schilderijen van Bert Wevers vormen eenzaamheid en leed een vast gegeven. Intiem en confronterend, maar op een meesterlijke manier.

Jeroen DuboisJeroen Dubois

VERLOOREN – SARAH D’HONDT

De muzikale omlijsting wordt gebracht door het project ‘Verlooren’

¬ Sarah D’hondt, zang & woord (winnares Liesbeth List-prijs 2013);

¬ Koen De Cauter, zang, gitaar, klarinet en sopraansaxofoon;

¬ Kris Auman, contrabas;

¬ Stijn Bettens, accordeon, bandoneon & accordina.

barbie 3 Foto Chantal De Cock

COLLECTIEF ROODE OOGJES

De fotografen van collectief Roode Oogjes tonen in hun werk het lichaam in al zijn facetten. Verwacht rake beelden rond schoonheid en verval van het menselijke lichaam. Regionale vrijzinnige kunstenaars presenteren hun artistieke benaderingen van zinnelijkheid & vrijzinnigheid.

DSC_8702 Johan Van Belle

STREEKEIGEN

Regionale vrijzinnige kunstenaars presenteren hun artistieke benaderingen van zinnelijkheid & vrijzinnigheid.

broken dreams jpg Luc Clottemans 

LEZING KUNST VRIJZINNIGHEID & EROTIEK – WILLEM ELIAS

Het historisch belang van de avant-gardekunst voor de aanvaarding van het eigen lichaam is binnen de vrijzinnigheid te lang onderbelicht gebleven. Ook voor de maatschappelijke aanvaarding van de vrijzinnige levensbeschouwing bleek deze onontbeerlijk. Avant-garde kunstenaars liepen steevast in de voorhoede. Ze hielpen de mensen zich te bevrijden van religieuze dwang en hun eigen lichamelijkheid te accepteren.

Mike van Mike Van der Stappen

 INFO

Het drieluik vindt plaats in CC Asse, Huinegem 4, 1730 Asse

LEZING

Zondag 2 november om 15u, bovenste zaal CC Asse

VERNISSAGE

zondag 19 oktober om 15u

FINISSAGE

zondag 2 november van 11u tot 18u

TENTOONSTELLING OPEN OP

zaterdag 26 & 27 oktober van 14u tot 18u

mjolnir Eli Steenput

ORGANISATIE

VERMEYLENFONDS TERNAT & WILLEMSFONDS ASSE
Met de steun van DEMENS.NU

VOOR DE FLYER, klik lijf-eigen

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Geschiedenis, Humanisme, Vrijzinnigheid

Leerkrachten, stel zelf uw vraag aan Pascal Smet!

onderwijs

Op zaterdag 30 november om 10 uur organiseren kunstencentrum Vooruit, sp.a De Wolken en het Vermeylenfonds een groot onderwijsdebat in de theaterzaal van de Vooruit. (Sint-Pietersnieuwstraat 23, 9000 Gent).

Minister van Onderwijs Pascal Smet en Dirk Van Damme, directeur innovatie en onderwijs bij de OESO, gaan in debat met elkaar èn met een vertegenwoordiger van leerkrachten over de geplande hervorming van het secundair onderwijs.

Daarom zoeken we leerkrachten secundair onderwijs uit alle netten en richtingen (ASO, BSO, TSO en KSO) die een vraag willen stellen. We komen naar u toe, filmen uw vraag en monteren nadien alle vragen van alle leerkrachten in een filmpje. Tijdens het debat zullen we het filmpje afspelen en de  vragen laten beantwoorden door minister Smet. De filmpjes zullen vooraf tevens viraal verspreid worden via youtube en sociale media.

Hebt u een kritische doch pertinente en opbouwende vraag/bemerking voor de minister? Contacteer ons op 09/223 02 88 of mail fabjen@vermeylenfonds.be

Extra info op deze link (onderwijshervorming): Synthese met oorspronkelijke nota, het door de regering goedgekeurde masterplan en pijnpunten. Bij het gedeelte over het masterplan hoort nog de bronvermelding “De Morgen/Belga”.
Uitgebreide nota van Pascal Smet: http://www.ond.vlaanderen.be/nieuws/2010/bijlagen/20100913-hervorming-so.pdf

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Actueel, Debat

Bezoek aan het vernieuwe In Flanders Fields Museum

Ieper zaterdag 20 april aankondiging

Op zaterdag 20 april organiseert AVF nationaal een bezoek aan de stad Ieper.

Om 10 uur gaan we van start met een bezoek aan het vernieuwde In Flanders Fields Museum. In 2014 zal het 100 jaar geleden zijn dat de Grooten Oorlog begon. In de aanloop daarnaartoe zal dit bezoek ons confronteren met onze evenmens in de oorlog een eeuw geleden. Dit museumbezoek zal deskundig ingeleid worden door Dominiek Dendooven, wetenschappelijk onderzoeker van het museum.

Rond 12.30 uur voorzien we een vrije lunch. Lekker eten kan je onder meer op de Grote Markt bij Old Tom of bij Gasthof ’t Zweerd.

Om 14.00 uur gaan we van start met een begeleide stadswandeling waarin het middeleeuws karakter van de stad aan bod zal komen. Verwacht je aan verhalen over de lakenindustrie en over de vestingwerken van Vauban. We vertrekken op de Grote Markt 34, aan de dienst toerisme. De wandeling zal ongeveer 2 uur duren.

Zaterdag 20 april 2013 om 9.45 uur
Locatie: Afspraak in Ieper aan het museum
Kostprijs: 9 euro (bezoek aan museum + begeleide stadswandeling)
Info: Inschrijven kan je tot vrijdag 5 april. Bel naar het nationaal secretariaat: 09/223 02 88 of stuur een mail naar info@vermeylenfonds.be
Organisatie: AVF nationaal

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Europa, Geschiedenis, Politiek

Maçonnerie en zingeving in tijden van vertwijfeling

Overleeft-de-vrijmetselarij-de-21ste-eeuw

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lezing door Ronald Commers: ‘Overleeft de vrijmetselarij de 21ste eeuw?’

Waar?  Goudblommeke in papier, Cellebroersstraat 55, 1000 Brussel
Wanneer?   Donderdag 31 januari, 19:30
Organisatie  Vermeylenkring Brussel & UPV Brussel

 Tussen 1886 en 1895 schreef de Fransman Léo Taxil, een door rancune gedreven journalist, 14 boeken over de maçonnerie. Loges werden er van beschuldigd de duivel te aanbidden, mensenoffers waren binnen de loges de normale gang van zaken en er was sprake van een  wereldwijde samenzwering tegen de mensheid. In 1897 gaf hij weliswaar publiekelijk toe dat zijn boeken louter op fantasie berustten, maar het kwaad was geschied. De boeken begonnen –een beetje vergelijkbaar met de protocollen van Zion – een eigen leven te leiden. Een snelle zoektocht op het internet maakt duidelijk dat ook nu nog de door Taxil verkondigde onzin over de vrijmetselarij als waarheid wordt verspreid. 

Voor de geïnteresseerde buitenstaander is het dan ook niet eenvoudig om uit de lange lijst van boeken en artikels over de vrijmetselarij deze te selecteren die niet bol staan van onwaarheden. Bij ASP werden onlangs twee boeken uitgegeven over de vrijmetselarij die wel het vermelden waard zijn. Leo Apostels standaardwerk over de vrijmetselarij was niet meer uitgegeven sinds 1995. Het boek is volgens de vrijmetselaars zelf een rijke bron van informatie, en deze nieuwe – door De Ruwe Kassei geredigeerde – versie zal dan ook zowel binnen als buiten de vrijmetselarij met veel belangstelling gelezen worden. Het nieuwe boek van Ronald Commers focust dan weer op de overlevingskansen van de vrijmetselarij in de 21ste eeuw.

De ethicus is hiermee niet aan zijn proefstuk toe. In 2008 verscheen Tussen de zichtbare en de onzichtbare wereld, waarin de speculatieve oorsprong van de vrijmetselarij uitgebreid behandeld werd. De hierin behandelde thema’s – de mythologisering van de maçonnieke oorsprong, de oecumene,  de herbronning van de vrijmetselarij – komen terug in Overleeft de vrijmetselarij de 21ste eeuw? Een pleidooi voor een vernieuwde en vernieuwende maçonnieke zingeving.

Ronald Commers vertelt zeer duidelijk  wat hij met dit boek wil bereiken, en is zich tegelijkertijd  bewust van de beperkingen van zijn aanpak: “De taak die ik –afstand nemend van een persoonlijke gevoelsgeladen ‘ belijdenis’ en van een mythologiserend vertoog –mijzelf heb gesteld is na te denken  over de mogelijke betekenis van een toekomstige vrijmetselarij in de spiegel van een evocatie van wat haar ‘geschiedenis’ zou kunnen geweest zijn. Dit berust zonder twijfel op een persoonlijke en dus partijdige historiografische en wijsgerige belangstelling”. De vraag of de vrijmetselarij voldoende aangepast is aan de 21ste eeuw staat centraal. Zij heeft immers zowel te kampen met interne zwakheden als met  externe bedreigingen. Er gaapt een kloof tussen wat de vrijmetselarij is en wat ze zou kunnen zijn. Wil de maçonnerie nog een duurzaam toekomstperspectief hebben, dan zal ze moeten terugblikken om te kunnen herbronnen.

Commers wijst er de lezer op dat de oorsprong van de vrijmetselarij met mythes omkleed is. Om de vrijmetselarij in de 21ste eeuw van een filosofische basis te voorzien, zo meent hij, moet  de heersende funderingsmythologie aan een kritisch onderzoek onderworpen worden. In het bijzonder de vermeende transformatie van operatieve bouwgilden tot speculatieve genootschappen neemt hij nader onder de loep. Hij komt tot het sterke vermoeden dat de oorspronkelijke maçons zich tot spiritueel doel hadden gesteld een instelling te creëren die de broederlijkheid onder alle mensen nastreeft. 

De door de vrijmetselarij gehanteerde symbolen en ritualen zijn een bont amalgaam van archaïsch religieuze maar danig getransformeerde elementen. Als je sommige vrijmetselaars kritisch bevraagt over de door hen gehanteerde symbolen, krijg je al eens het discours te horen dat dit lege betekenaars zijn waar je zelf invulling aan geeft. Vrijblijvendheid is troef. Roland Commers neemt hier een andere positie in. Voor hem is de symboliek essentieel aan de vrijmetselarij. “Symbolen en ritualen maken de evocatie mogelijk van een existentiële lotsverbondenheid…  Het is door de kracht en de werking van de symbolen en de rituelen dat de vrijmetselarij al meer dan driehonderd jaar functioneert.”  Hierin komt zijn standpunt overeen met dat van Apostel. Deze  wijst er op dat de van oorsprong pre-kapitalistische rituelen en symboliek nodig zijn om het ideaal van Gemeinschaft in Gesellschaft mogelijk te maken.

Door de  overlapping van de verschillende symbooltalen die in de ritualen aan bod komen, ontvouwt zich volgens Commers de maçonnieke zingeving. Hij besteedt er dan ook de nodige aandacht aan, maar hij legt de oorsprong en de evolutie ervan niet bloot zoals hij wel doet met de speculatieve oorsprong van de vrijmetselarij. Ook rituele gebeurtenissen zoals de initiatie blijven onderbelicht. Hij geeft wel aan dat de initiatierituelen een zeer oude oorsprong hebben en dat de te doorlopen  etappen tijdens de initiatie in alle culturen zeer vergelijkbaar zijn, maar hij gaat niet verder in op de oorsprong ervan. Apostel erkent eveneens dat steeds dezelfde vormelementen worden gebruikt tijdens de initiaties, maar meent dat er geen historisch verband is tussen het initiatiemodel van de vrijmetselarij en dat van Egyptische initiaties, Romeinse metselaars, Rozenkruisers, enzovoort. Het gebruik  van entheogenen als sacrament in vele initiaties, nochtans van primordiaal belang om de ingewijde te laten ontwaken uit zijn ‘vegetatieve’ staat en tot de beoogde bewustzijnsvorming te komen, blijft bij beiden zelfs onvermeld. De lezer die hier meer over wil weten, blijft een beetje op zijn honger zitten. Gelet op het belang van de initiatie in de vrijmetselarij, is dit zeker nog een verder wetenschappelijk te onderzoeken aspect.  

Een apart hoofdstuk wordt gewijd aan vrijzinnigheid en vrijmetselarij. Buitenstaanders die met geen van beide vertrouwd zijn durven de twee al eens te verwarren. Vrijmetselaars krijgen al snel het etiket ‘papenvreter’ opgeplakt, waarschijnlijk omdat heel wat vrijmetselaars antiklerikaal en atheïstisch of agnostisch in het leven staan.  Zowel de verwarring van de buitenstaanders als de radicale houding van vele vrijmetselaars zullen grotendeels te wijten zijn aan de historische evolutie van de vrijmetselarij in België, die trouwens al langer bestaat dan de georganiseerde vrijzinnigheid. In die beginperiode waren heel wat geestelijken lid van de vrijmetselarij. De maçonnieke scheidingen en afsplitsingen vinden hun oorsprong in de encycliek Mirari Vos en de herderlijke brief van de Belgische bisschoppen in 1837. De katholieke vrijmetselaars werden  voor een dilemma geplaatst:  hun loge te verlaten of de banvloek van de kerk over zich te krijgen. De voedingsbodem voor het antiklerikalisme in de vrijmetselarij was gelegd, en het liberalisme begon de werkplaatsen te domineren.  In 1854 wordt Verhaegen vervolgens Grootmeester en laat hij de statuten wijzigen, wat heeft geleid tot de breuk met de universele vrijmetselarij. Het al dan niet accepteren van het Godsprincipe is sindsdien altijd een struikelblok geweest om de vrijmetselarij terug te verenigen. De behoefte aan veralgemeend broederschap en zusterschap indachtig, dient dan ook de vraag gesteld te worden: moeten vrijmetselaars de onkerkelijke katholieken uitsluiten? Iedere vrijmetselaar mag dan wel een vrijzinnige zijn, maar de opvatting van sommige vrijmetselaars dat alleen niet-christenen ware vrijzinnigen zijn, bemoeilijkt de vooropgestelde verwezenlijking van de menselijke humaniteit.

Dus hoe moet het nu verder? Zal de vrijmetselarij alleen relevant blijven als ze dit nastreven van de menselijke humaniteit centraal stelt als ethisch project of heeft ze nog een andere optie? Mag het misschien allemaal wat vrijblijvender? De afgelopen 40 jaar  heeft er zich een niet te ontkennen evolutie van waarden en normen voorgedaan, niet geheel toevallig samenvallend met de opkomst van het neoliberalisme.  Commers is van mening ‘dat die evolutie in onze westerse consumptiemaatschappij dramatische gevolgen heeft voor dat maçonnieke project’, en de vrees bestaat dat de jongere generaties, die zelfzuchtigheid met de paplepel hebben meegekregen, geen boodschap meer hebben aan de maçonnieke idealen.  En toch, eens de vertwijfeling over de eigen existentie bij hen zou toeslaan, kan het ethisch project juist dan een baken zijn. Moest de vrijmetselarij gereduceerd worden tot louter methode, dan zou deze mogelijkheid verdwijnen. Bedreigingen voor de vrijmetselarij ziet Commers in de vulgarisering van de vrijmetselarij en in de negatie van de wereldbeschouwelijke ernst en van de spirituele erfenis. Voor hem blijft de vrijmetselarij in eerste instantie een spirituele orde die berust op traditie van zingeving. Hij concludeert: “ De afkomst én de bestemming van de vrijmetselarij zijn eenvoudig en oprecht: mensen van goede wil die niet kunnen bogen op adellijke genealogieën, die de gerechtigheid toegewijd zijn, en die het militantisme en het obscurantisme bestrijden in zichzelf en in de wereld.”

Toch een paar bedenkingen vanuit de profane wereld. De vraag dient gesteld te worden of het wel zo heilzaam is om utopische idealen na te streven. De knipoog van Thomas More gaf dat al aan. Utopia verwijst immers zowel naar eu-topia, de goede plaats, als naar ou-topia, de plaats die niet bestaat. Alle utopische wensen hebben voor zover ik weet tot nu toe alleen maar dystopische werkelijkheden voortgebracht. Zo ook het utopische concept broederlijkheid dat door Ronald Commers gepropageerd wordt. Niet alleen is het niet genderneutraal en daarom in potentie discriminerend  – de krampachtige manier waarop sommige loges omgaan met het ‘vrouwenprobleem’ is helaas illustratief -, het riekt te veel naar antropocentrisme. En laat het nu juist dat antropocentrisme zijn – oh paradox – dat de mens als soort de nek omwringt. Er valt dan ook heel wat voor te zeggen om naast de utopische seculiere triniteit ‘vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid’  een meer met de realiteit rekening houdende driepikkel ‘context, diversiteit, verbondenheid’ te plaatsen om de gevaren van de utopische idealen in bedwang te houden.  

Het intern uitwerken van een ethisch project om hier vervolgens mee naar buiten te treden kan door niet-vrijmetselaars als elitair en bedreigend worden gepercipieerd.  Juist de beslotenheid waarin de maçonnieke arbeid wordt verricht, afgezonderd van de buitenwereld, maakt dat die buitenwereld de vrijmetselarij met argusogen bekijkt. Na het lezen van dit boek is nog niet geheel duidelijk hoe Commers deze weerstanden denkt te overwinnen. Een mooi project zou zijn te bekijken hoe we mondiaal van Gesellschaft naar Gemeinschaft kunnen evolueren. De ontwikkeling van een nieuwe bewustzijnsethiek is immers iets dat iedereen aanbelangt.

Zoals Ronald Commers zelf aangeeft, is dit boek niet geschikt als inleiding tot de vrijmetselarij. Maar als je geïnteresseerd bent in de ontstaansgeschiedenis van de vrijmetselarij en dieper wilt graven dan de dominante mythes hieromtrent, vind je hier zeker je gading. Verder biedt de visie van Commers op hoe de vrijmetselarij zich kan handhaven voldoende stof om over na te denken. Als buitenstaander valt het moeilijk in te schatten hoe zijn pleidooi binnen de loges zal onthaald worden. Mijn persoonlijke scepsis ten aanzien van de talrijke verwijzingen naar de christelijke levensbeschouwing en christelijke denkers – zo verschijnt zelfs Jozef Ratzinger  ten tonele – en ten overstaan van het utopische karakter van het door hem beschreven ethisch project zal wellicht door sommige maçons worden gedeeld, maar mag hen niet tegenhouden het boek kritisch te lezen en elementen eruit te incorporeren. Je hoeft het niet altijd met de auteur eens zijn om dit solied onderbouwd pleidooi te kunnen appreciëren.

Overleeft de vrijmetselarij de 21ste eeuw? Een pleidooi voor een vernieuwde en vernieuwende maçonnieke zingeving
Ronald Commers
ASP / Brussel / 2012 / ISBN 98 90 5718 154 2  

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Geschiedenis, Literatuur, Vrijzinnigheid