Tagarchief: literatuur

Het Museum Emile Verhaeren

Het is niet omdat enkele monumenten een schrijver hebben vereeuwigd dat hij na een eeuw nog een voetafdruk in het literaire veld heeft nagelaten. Met de in het Frans schrijvende Vlaming Emile Verhaeren is dat wel zo. Nog altijd wordt poëzie van hem heruitgegeven, niet alleen in het Frans en het Nederlands, maar ook in vele  andere talen. Ook aan de stroom van studies en biografiëen komt voorlopig nog geen einde. Zo verscheen in 2012 nog een omvangrijke biografie “Emile Verhaeren, Vlaams dichter voor Europa” van Paul Servaes (EPO, Berchem-Antwerpen, 1075 p.), waarvan al een tweede druk in de handel is.
cover_emile_verhaeren_FLAP.indd

Verhaeren werd in 1885 geboren te Sint-Amands (Provincie Antwerpen), het bekende palingdorp dat uitzicht biedt op een prachtig Scheldelandschap. Dat hij in het Frans schreef was de normaalste zaak van de wereld in zijn tijd. Vooral zijn werk van de jaren 1890 krijgt nog veel aandacht. Hij is dan ideologisch geëvolueerd naar een socialisme dat nogal anarchistisch is ingekleurd en hij sluit zich aan bij de Belgische Werkliedenpartij. In die jaren publiceerde hij bundels als “Les Villes tentaculaires” waarin hij als een van de eersten het leven in de stad en de moderniteit in de poëzie brengt; daarmee beïnvloedde hij o.m. de futurist Marinetti (toen nog niet in fascistisch vaarwater) die Verhaeren bewonderde.

In “Les Aubes”(1898), zijn eerste en moeilijk te bezetten toneelstuk, vertolkt hij wellicht het duidelijkst zijn maatschappelijk engagement; het gaat over een opstand tegen de alleenheerschappij van een Regentschap en het  hoofdpersonage is ‘la foule’.  Verhaeren schreef ook studies over Ensor, Rubens , Rembrandt en andere kunstenaars.

Vooral bij het begin van de 20ste eeuw  genoot hij internationale waardering, niet alleen omdat hij naar Parijs was verhuisd en er een geziene gast was in de literaire middens (In het Museum voor Schone Kunsten te Gent hangt “Une lecture” (1903) van Van Rysselberghe; het illustreert de betekenis van de dichter in de Franse literatuur), maar ook omdat zijn vriend Stefan Zweig zijn werk in het Duits vertaalde.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ik ken weinig schrijvers in dit land die zo dikwijls werden geportretteerd als Verhaeren. In het Provinciaal Museum Emile Verhaeren te Sint-Amands wordt hiervan dankbaar gebruik gemaakt.  Centraal staat hier het bekende portret door Georges Tribout van de pijprokende dichter in een rode vest. Verder kun je er talloze eerste en geïllustreerde edities, brieven en andere documenten bekijken die op een inventieve en smaakvolle manier worden getoond. Alleen al de kunstcollectie van het museum met werk van o.m. Van Rysselberghe, Spilliaert, Meunier, Redon, Zadkine, Knopf, Masereel is een bezoek waard. Van 1 tot 30 juni 1914 loopt er bovendien de tentoonstelling  “Verhaeren ten Oorlog!”, waarin de activiteiten en het sterk patriottische engagement van Verhaeren wordt geëvoceerd. De dichter bezocht het front en schreef  in de eerste oorlogsjaren “La Belgique sanglante” en “Les Ailes rouges de la guerre”. Een treinongeval in het station van Rouen maakte in 1916 onverwacht  een einde aan zijn leven.

In het kader van deze tentoonstelling wordt ook het oorlogswerk getoond van de Gentse kunstenaar Jules De Bruycker (1870-1945), één van de belangrijkste etsers van zijn tijd, en tekeningen van hedendaagse kunstenaars Vigdis De Cauter en Joe G. Pinelli.

( Inlichtingen:Provinciaal Museum Emile Verhaeren, Emile Verhaerenstraat, 71, 2890 St-Amands, verhaerenmuseum@skynet.be    www.emileverhaeren.be)

 

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Geschiedenis, Literatuur, Politiek, Socialisme

Prof. Em. Johan Soenen, schrijver en ex-voorzitter Vermeylenfonds overleden

Soenen

Met spijt in het hart vernam het Vermeylenfonds het overlijden van haar ex-voorzitter Johan Soenen.

 

Johan Soenen (Oostakker, 1935) overleed op 25 juni ’14 in Portugal, hij werd 79. Als Doctor in de Vergelijkende Literatuurwetenschap was hij verbonden aan het Hoger Onderwijs voor vertalers en tolken in Brussel en Antwerpen (HIVT/RUCA), achtereenvolgens als docent, hoogleraar en directeur.
In de jaren 90 was hij lid van de Raad van Bestuur van de Universiteit Antwerpen.
In diezelfde periode richtte hij ook de opleiding van de gerechtstolken voor de zogenaamde “Waarheidscommissie” mee op (Universiteit Bloemfontein, Zuid-Afrika).
Johan Soenen was een graag geziene gast in het verenigingsleven. Hij hield tientallen voordrachten en publiceerde regelmatig in binnen- en buitenland. Hij specialiseerde zich in de Turkse literatuur en was tevens auteur van enkele dichtbundels, kortverhalen en een aantal romans, waaronder ‘Afrodite’ en ‘Neergang’.

Zijn laatste roman, ‘De Vierschaar, Liefde en Haat in de Groote Oorlog’ werd uitgegeven door het Vermeylenfonds en voorgesteld aan het publiek in april 2014.

Johan Soenen was Algemeen Voorzitter van het August Vermeylenfonds van 2001 tot 2006. Tevens zetelde hij in de Raad van Bestuur en in de redactieraad van de nieuwe gemeenschap, het driemaandelijkse tijdschrift van het fonds. Sinds 1989 was hij oprichter en sindsdien ook voorzitter van het  Vermeylenfonds Oudenaarde.

Zijn groot engagement voor de georganiseerde vrijzinnigheid typeerde zijn sociale en vrijzinnig humanistische levenshouding. Begin de jaren 2000 was hij actief bestuurslid bij deMens.nu en de Instelling voor Morele Dienstverlening Oost-Vlaanderen.

Dankbaar voor zijn jarenlange inzet, inhoudelijke bijdrage en immer vriendschappelijke aanwezigheid, nemen we bedroefd van hem afscheid. Wij wensen zijn vrouw Trudy Ernste, zijn zonen en kleinkinderen, familie en vrienden veel sterkte.

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Actueel, Humanisme, Literatuur, Vermeylenfonds, Vrijzinnigheid

INTERLITRATOUR – de maand februari kleurt literair in Brussel

Open hier de Flyer met alle informatie en 200 jaar Adolphe Sax: AVK-Goudblom-A.Sax-febr14

FEBRUARI 2014 – INTERLITRATOUR

Literair-artistieke manifestaties op diverse plaatsen in Brussel
Een kans op ontmoeting tussen literatuurliefhebbers uit diverse culturen.

Interlitratour is een brede samenwerking van Vlaamse cultuurfondsen, literaire organisaties, zelforganisaties en cultuurhuizen. Interlitratour gaat op zoek naar literaire pareltjes in de wereld, in Brussel, en in de  wereld zoals ze vertegenwoordigd is in Brussel. De vele literaturen in deze wereld zijn op zich al een culturele schatkist van onschatbare waarde. De literaire kruisbestuiving in smeltkroes Brussel verrijkt deze schatkist met schitterende edelsteentjes. Gespreid over de maand februari 2014 biedt Interlitratour u de kans tot literaire ontdekking en muzikaal genot.

Meer informatie is altijd te vinden op www.interlitratour.be <http://www.interlitratour.be>  of via  Internationaal Comité.
Hieronder vindt u een overzicht van het moois wat Interlitratour te bieden heeft.

foto
Zaterdag 1 FEBRUARI, vanaf 14u
Iedereen Migrant – Film en debat/ film et débat
De Rinck, Dapperheidsplein 7, 1070 Anderlecht

Donderdag 6 FEBRUARI, vanaf 20u
Ontdek de avant-garde
Met Rudi Meulemans, Myra Iosif, Fouad Sounni, Pol Arias, Christian Léonard
Arthis, Vlaamsesteenweg 33, 1000 Brussel

Zaterdag 8 FEBRUARI, vanaf 15u
Woord op het podium
Met Scripta Linea, Collectifs d’écrits, Entre Linhas en Schrijversgroep De Markten
Muntpunt, Muntplein 6, 1000 Brussel

Zaterdag 15 FEBRUARI
Vrijwilligers in de kijker
Poëzie van en door vrijwilligers gebracht
Ruimte Vogler , Vlogerstraat 38 – Schaarbeek

Woensdag 19 FEBRUARI, 20u
Meet Miha Mazzini, Sloveens schrijver en cinéast.
Passa Porta, A. Dansaertstraat 46, 1000 Brussel

Donderdag 20 FEBRUARI, 19u30
Rode Sneeuwvlokjes
boekvoorstelling met en door  Albaans-Belgisch auteur Shqiponja Duro
Gemeentelijke Openbare Bibliotheek, Oudergemselaan 191, 1040 Etterbeek

Zaterdag 22 FEBRUARI, vanaf 14u
Waar culturen samenleven
Gevarieerd programma met o.m. Hans Vandecandelaere
Openbare Bibliotheek, Sint Guidostraat 97, 1070 Anderlecht

Zondag 23 FEBRUARI, vanaf 14u
De vrouw als vrijheidsstrijder
Poëtisch-muzikaal programma met Medeni Ferho, Azer Şiwêş, Rukiye Ozmen, Hekimo, Kaat Bauters, Shilemeza Prins.
Ten Noey, Gemeentestraat 25, 1210 Sint Joost Ten Node/ Rue de la Commune 25, 1210 Saint-Josse-ten-Noode


INTERLITRATOUR is een initiatief van
Arthis, Davidsfonds, FAAB, FZO-Vlaanderen, Internationaal Comité, Koerdisch Instituut, Masereelfonds, Vermeylenkring, VOEM, Willemsfonds

Interlitratour editie 2014 wordt mee georganiseerd door:
Ambassade van de Republiek van Slovenië , Arte Nativa, Bright Art, Casa Cuba, Center za Slovenščino kot drugi/tuji jezik, Collectifs d’écrits, Dienst Nederlandse Cultuur Etterbeek, Filozofska Fakulteta Univerza v Ljubljani , Gemeentelijke Openbare Bibliotheek Anderlecht, Gemeentelijke Openbare Bibliotheek Etterbeek, JAK, Mangoboom in Bloei, Muntpunt, Republic of Slovenia, Ministry of Culture, Ministry of Foreign Affairs , Schrijversgroep De Markten, Scripta Linea,  Študentska Založba , Sur Radio, Ten Noey, Arte N’Ativa, Université Libre de Bruxelles—Université d’Europe , Universiteit Gent , Vereniging van Albanese Schrijvers in België, Voem-kern literair salon, Voem-kern muzische Vorming

www.interlitratour.be

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Debat, Humanisme, Interculturalisme, Literatuur, Vrijzinnigheid

Illusion of Purity, taboemuur afbreken met poëzie

VUBposter

 

Gerrit de Feyter startte enkele jaren geleden zijn project ‘Illusion of Purity’ op. Hij wil de gedichten die hij zelf schrijft voorlezen om de taboes rond mentale disorders verbreken. Niet evident voor iemand die aan het asperger spectrum lijdt (vorm van autisme), met meerdere angststoornissen en smetvrees heeft te kampen en vaak worstelt met depressiviteit. We ontmoeten hem en Sandra aan het metrostation Pétillon. Sandra maakt voor haar eindwerk aan het Rits een documentaire over hem. We herkennen Gerrit meteen. Excentriek, maar bovenal zichzelf. Later weet hij ons te vertellen dat hij het zeer belangrijk vindt dat mensen zichzelf moeten kunnen zijn. Wanneer we hem vragen naar wat het doel van de mens is, antwoordt hij dat elk mens een doel voor zichzelf moet kunnen stellen en dat moet proberen te bereiken. Er is geen god, er is geen tweede, derde of zevenduizendste leven. Wanneer we iets willen betekenen moeten we dat nu doen.

Gerrit, je woont nu in Brussel, maar je hebt al in verschillende landen gewoond. Vanwaar die drang om in het buitenland te wonen?

Ik ben opgegroeid in een klein dorpje in de buurt van Gent. Het was enorm verstikkend om daar te leven. Ik had het gevoel dat iedereen hetzelfde lot tegemoet ging. Huisje, tuintje, kindje. Ik had ook geen rolmodellen. Ik wist vooral hoe ik niet wilde worden. Ik vond dat het leven meer te bieden moest hebben. Aan het platteland heb ik geen positieve ervaringen. Ik wilde proeven van de wereld: mijn horizon verruimen, andere visies ontdekken. Zo heb ik ook al in Dublin, Belfast, Turkije en Barcelona gewoond. Je opgesloten voelen is één van de ergste gevoelens.

Nu woon je terug in België, ben je van plan om nog naar het buitenland te gaan?

Zeker. Ik ben teruggekomen omdat het in Spanje niet houdbaar was. Ik was constant mentaal vermoeid. Ik zat er volledig onderdoor. Mijn therapeut zei dat ik behandeld moest worden. Therapie is in Spanje echter onbetaalbaar. Bovendien waren er weinig therapeuten die voldoende Engels kenden. Het was gemakkelijker in België behandeld te worden. Bovendien kon ik dan bij mijn therapeut gaan die mij al heel lang opvolgt en mijn verhaal dus kent.

Hoe kwam je project Illusion of Purity tot stand?

In Barcelona was ik lid van een poëtische kring. Die organiseerde geregeld open microfoonavonden, waar ik geregeld op werd uitgenodigd. Na verloop van tijd voelde ik me daar niet meer op mijn plaats. De andere dichters schreven vooral ironische en sarcastische gedichten, terwijl ik eerder diepzinnige en vrij deprimerende gedichten schreef. Bovendien had ik het gevoel steeds voor hetzelfde publiek op te treden, waardoor ik mijn boodschap niet kon overbrengen. Hierdoor besloot ik een eenmansgroep op te starten: Illusion of Purity. Ik wilde het professioneel aanpakken.

“Soms voel ik mij als een prostituee
die zichzelf aan het verkopen is”

Ik benaderde zalen in Barcelona om solo op te treden. Zo bereikte ik een ander publiek en mensen die geïnteresseerd waren in het onderwerp van mijn gedichten. De vorderingen van mijn project gingen misschien niet zo snel als ik wou. Toch stond het project nooit stil. Af en toe kreeg ik ook publiciteit. Ik stuitte echter op een taalprobleem. Niet iedereen in Barcelona sprak Engels en het was dus niet evident mijn gedichten te verstaan. In de kleinere steden van Spanje was dit nog een groter probleem. Bovendien leerde ik de negatieve kanten van de media kennen. Veel beloven, weinig doen. Daarom ben ik blij dat er nu een documentaire over mij wordt gemaakt door een Rits studente en dat jullie mij willen interviewen. Het is belangrijk dat mijn project in de verf wordt gezet.

Heb je altijd al poëzie geschreven?

Toen ik in Noord-Ierland woonde, schreef ik al af en toe poëzie. Dit deed ik met muziek in mijn achterhoofd. Poëzie is voor mij mijn uitlaatklep om beter met gevoelens van frustratie en depressie om te gaan. Wanneer ik in Barcelona verbleef, heb ik een ervaring gehad die mij erg beïnvloed heeft. Ik luisterde naar het nummer Purity van The God Machine en dit raakte mij intens. Als kunst zo krachtig kan zijn dat het iemand kan raken en echt bij de keel kan grijpen, dan wil ik dit ook proberen met m’n poëzie. Ik heb mijn drempelvrees moeten overwinnen, maar elke persoon die ik kan raken, zie ik als een morele zegen. Je kunt muziek niet met poëzie vergelijken. Muziek bereikt een veel breder publiek. Bij een publiek van 100 personen één persoon kunnen raken, zie ik al als een overwinning.

Wat wil je met je poëzie bereiken?

Mijn poëzie is voor mij een wapen in de strijd tegen de taboes en stereotypen die bestaan rond de psychologische disorders waar ik aan lijd: OCD, depressie, smetvrees, asperger spectrum. Hier bestaan veel clichébeelden over. Het is ook een boodschap aan lotgenoten: wees trots op wie je bent, wees jezelf. Maar ook wil ik anderen hierover meer leren. Mensen met disorders hebben ook gevoelens zoals iedereen.
Ik doe dit ook vooral voor de volgende generaties. Zodat minderheden in de toekomst kunnen opgroeien in een betere leefomgeving waar de taboes niet meer zo groot zijn. Het is nooit mogelijk om zonder problemen op te groeien, maar een tolerantere samenleving, betere voorzieningen en een betere begeleiding zouden al een grote stap vooruit zijn. Ik ben een dromer, maar wel een realistische. Ik weet dat het een moeizame evolutie zal zijn. Maar zoals ik al zei: elke verbetering, hoe klein ook, is een stap in de goede richting.

“Ik wil graag op de barricade
van emancipatie gaan staan”


Waarom schrijf je vooral in het Engels?

Dat is een bewuste keuze. Het taboe is internationaal en Engels is een wereldtaal. Daarmee leg ik mezelf geen geografische beperkingen op. Bovendien komt mijn inspiratie ook in het Engels. Dit komt doordat ik vooral naar Engelstalige muziek luister en ook die melodieën in mijn achterhoofd heb terwijl ik schrijf.
Zorgt jouw project Illusion of Purity ervoor dat je levenslust hebt?
Ja, ik ben al van zeer jonge leeftijd atheïst. Ik geloof er dus in dat we maar één leven hebben en dat je dat leven ten volle moet benutten. Het leven heeft volgens mij geen doel op zich. De kunst is om voor jezelf een doel te stellen en zo betekenis te geven aan je leven. Voor mij is Illusion of Purity mijn levensdoel. Jezelf ontplooien zou voor iedereen een persoonlijk streefdoel moeten zijn. Zoals Aleister Crowley het ooit zo mooi zei: ‘Doe wat je wilt, dat zal de enige weg zijn. Liefde is de wet. En elke man en vrouw is een ster.
Illusion of Purity is mijn levensdoel omdat ik geloof in rechtvaardigheid.

Heb je het gevoel dat je project tot hiertoe veel succes heeft?

Ik vind van mezelf dat ik al veel bereikt heb, toch zou ik nog veel meer mensen willen bereiken. Soms stuit ik wel op haat. Mensen denken dat ik gedichten wil voordragen om in de spotlights te staan of om mijn ego op te poetsen. Terwijl het mijn boodschap is die ik in de spotlights wil zetten. Ik wil dat mijn woorden gehoord worden. Soms voel ik me als een prostituee, die zichzelf aan het verkopen is. Maar ik hoop op een sneeuwbaleffect. Hopelijk komen van een paar optredens een pak meer optredens.

Het is ons ondertussen bekend dat je gedichten schrijft en voordraagt om taboes rond mentale stoornissen te verbreken. Waar komt deze sterke wil vandaan? Niet iedereen is moedig genoeg om hier zo open over te zijn.

Ik had een zware jeugd. Ik denk dat elke minderheid fases doorloopt . De eerste fase bij mij was treuren en in een hoekje wegkruipen. Daarna volgde de fase van zelfacceptatie. Ik probeert mijn anders-zijn te aanvaarden, maar verborg mijn probleem wel nog voor de buitenwereld. Vervolgens merkte ik hoe absurd het was dat ik mijzelf voortdurend verstopte. Waarom deed ik dat? Wellicht uit frustratie en angst voor de conformistische maatschappij. Mensen worden meteen veroordeeld wanneer ze anders zijn. Maar wat is überhaupt normaal? Waar komen al die normen toch vandaan? Wie bedenkt die absurde regeltjes? Ze zijn als een kooi die onze zelfontplooiing in de weg staan. Het is een vicieuze cirkel. Zolang mensen in stilte lijden, wordt het taboe in stand gehouden. En zolang het taboe in stand wordt gehouden, blijven mensen in stilte lijden. Ik wil graag op de barricade van emancipatie gaan staan. Iemand moet de eerste steen van die taboemuur afbreken of er zal nooit vooruitgang komen.

Er kan veel veranderen op het vlak van het beleid rond mensen met een mental disorder. Wat zijn mogelijke oplossingen volgens jou?

Ik schrijf mijn gedichten vanuit mijn eigen ervaringen, zijnde als autist, als iemand met smetvrees, etc… Soms schrijf ik echter ook politiek getinte gedichten. Ik ben van mening dat politiek de basis is als je verandering wilt in de maatschappij. Hoe je het ook draait of keert, zonder politiek is een echte evolutie niet mogelijk.

“Wanneer ik politiekers hoor praten over normen en waarden,
denk ik altijd: man wat een onzin”

Eens het taboe doorbroken is, is het ook de bedoeling dat we effectief naar het beleid stappen zodat het kan inspelen op de veranderingen. Ik ben van mening dat er aparte scholen zouden moeten bestaan voor kinderen met autisme met leerkrachten die er speciaal voor opgeleid zijn. Ik vind dat niet ‘in hokjes denken’ omdat je als autist sowieso voortdurend in aanraking komt met niet-autisten. Als enige autist in een school met niet-autisten is het heel zwaar. Dat zorgt vaak voor pesterijen en trauma’s. Ik heb het zelf meegemaakt. Ik spreek nu specifiek over autisten, omdat ik niet weet hoe andere minderheidsgroepen daar tegenover staan.

Een andere oplossing waar het beleid kan voor zorgen is bijvoorbeeld een paspoort voor mental disorders. Daar staat dan op wat jouw disorder juist inhoudt. Bij een noodgeval of dergelijke kunnen dokters dan meteen weten hoe ze met jouw disorder kunnen omgaan. Het kan dus misverstanden voorkomen en een erkenning als minderheid opleveren.
Eveneens kan het beleid zorgen voor meer en betere toegankelijke hulpverlening en aanvaardbare prijzen voor medicatie. Het is bovendien nodig dat de lange wachtlijsten voor psychologische bijstand weggewerkt worden. Het zou niet mogen dat mensen lang moeten wachten om hulp te krijgen.

Ik wil mensen met een open geest leren leven. Het is niet nodig om vast te houden aan conservatie gewoontes. Wie heeft het bedacht dat een man geen rok mag dragen bijvoorbeeld? Wanneer dit toegelaten zou zijn, zouden misschien meer mannen dat doen. Er is een enorm probleem met onverdraagzaamheid in onze maatschappij. Mensen houden vast aan rollenpatronen, aan wat ze gewend zijn. Vele mensen denken dat hun vooroordelen onschuldig zijn, maar deze hebben wel degelijk gevolgen voor diegenen waarover het gaat. Men moet leren openstaan voor diversiteit. Het is niets om bang voor te zijn. Met diversiteit kun je op twee manieren omgaan. Ofwel veeg je de problemen onder tafel. Dan pak je het probleem niet aan. Ofwel stel je je als een tolerant mens op, die een tolerante samenleving wil. Helaas is de tweede manier nog steeds niet van toepassing in onze maatschappij. Minder vooroordelen zouden kunnen zorgen voor minder verzuurde mensen. Wanneer ik politiekers hoor praten over normen en waarden, denk ik altijd: man wat een onzin. Behandel elkaar goed is volgens mij de enige norm die er moet bestaan. Kortom: ik wil met Illusion of Puritiy toch een beetje verandering brengen. En je kunt geen evolutie bereiken als je je nek niet durft uitsteken. Het is een globaal probleem, dat ik globaal wil aanpakken.

Door: Virginie Reuse en Jana Miah

Op donderdag 16 mei kan je Gerrit De Feyter ’s avonds aan het werk zien in het Kultuurkaffee van de VUB (Pleinlaan 2, 1050 Elsene).
Die avond gaat daar Citylicious heart door, een variétéshow in het kader van het Artbeatsfestival. De inkom die avond is gratis.

Het volledige programma van die avond:
20:00 – Stand up comedian Robby Petit
20:35 – Roos! (muziek- bekend van ‘de 327’ van MNM)
http://www.mnm.be/audio/young-wild-free-door-roos-denayer
21:25 – Gerrit De Feyter – Illusion of Purity (Engelse poëzie tegen taboes)
http://illusionofpurity.wordpress.com/
21:45 – Nesra (muziek- rap)

23:00 -Afterparty met Rebel up!-
Meer info over het artbeatsfestival: http://www.facebook.com/events/443143935777192/?fref=ts

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Activiteit, Cultuur, Debat, Ethiek, Interculturalisme, Liefde, Literatuur, Vermeylenfonds

Gelukkig links

Marc Reugebrink, ‘Het geluk van de kunst’, Uitgeverij De Bezige Bij Antwerpen
ISBN: 978 908542 342 3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Om tegemoet te komen aan de behoefte van de volatiele markt van letteren, wijsbegeerte en kookvertier om consumenten van koopadvies te voorzien, dient er eerst met sterren te worden gestrooid.  Voila, *****! En nu over tot de orde van de dag.

Essays schrijven, het is een kunst waar weinig schrijvers zich aan wagen. En misschien maar goed ook. Van ’s morgens vroeg tot aan het afzetten van de kijkbuis wordt de menselijke entiteit bedolven onder een scatosancte stortvloed aan meningen en meninkjes, en de drang om te schrijven is voorwaar geen garantie voor lezenswaardige teksten. Bovendien krijg je te weinig appreciatie voor al die uit noeste arbeid ontsproten zweetparels, zo klinkt het toch. Vorig jaar nog hoorde ik Joost Zwagerman lacherig wezen bij de voorstelling van ‘Alles is gekleurd’.  Spottend met  de te verwachten belangstelling voor zijn spruit.  Dat wordt weer koppen tellen, zoiets.  Schrijvers die onverschrokken  werken  aan de uitbouw van een essayistisch oeuvre zijn dus niet dikbezaaid in dit taalgebied.

Liefhebbers van het betere essay mogen evenwel verheugd zijn dat Marc Reugebrink ons verblijdt met een nieuwe essaybundel.  In 2002 verscheen bij Meulenhoff de essaybundel  ‘De inwijkeling’, sindsdien volgden nog  drie romans. En nu is er dus ‘Het geluk van de kunst’ , een gevarieerde collectie diepgravende essays. Best wel mooi verzorgd ook, dit boek.  Doet een beetje denken aan de hoes van ‘Phosphene dream’, de laatste plaat van The Black Angels.

Schrijvers en prijzen, het is me wat. ‘Het geluk van de prijs’ roept reminiscenties op aan ‘Sisyphus’ bakens’, het vloekschrift dat Jeroen Brouwers schreef naar aanleiding van zijn weigering van de Prijs der Nederlandse Letteren van de Nederlands Taalunie, een prijs die het meer moet hebben van zijn vermeend prestige dan van het hieraan verbonden schamele geldbedrag van € 16 000. Dan schuift De Gouden Uil Literatuurprijs net iets meer.  David Pefko ging dit jaar met € 25 000 naar huis, nog steeds te weinig om een noodlijdende bank mee ter hulp te schieten, maar alla. Het is echter geen pecuniaire frustratie die Marc Reugebrink aanzette tot het  neerpennen van zijn romantische en realistische beschouwingen hieromtrent. Het is het meewarig gekrakeel achteraf dat hem hiertoe noopte.  De neoliberale vermarkting van de literatuur  heeft gezorgd voor een evolutie in de waardering van het geschreven woord.  Toeters, bellen, vlotte jongens en felle snoetjes, verkopen moet je doen. Visie? Vies, bah. Daar kan je geen taart van bakken.

In ‘De afgeschafte mens’ etaleert hij het ervaren van ‘bijna oudtestamentische’ woede en machteloosheid.  Wederom stelt hij de vraag of de strijd om de mens verder gestreden moet worden of niet.  Wellicht is zijn neiging tot combattiviteit te herleiden tot nostalgie van een ouder wordende man.  Zijn generatiegenoten worden toch rechtser met de dag. Wellicht kan hij dan toch ook maar beter capituleren, nee? Toch niet. Scherpzinnig verwoordt hij hoe de huidige contraverlichtingsgolf zich bijvoorbeeld manifesteert in de verkleutering van de politiek, of in de zoveelste opiniebijdrage van een of andere econoom van een of andere ‘neutrale’ denktank. De mens gereduceerd tot gebruiksvoorwerp voor De Markten, hoezee. Universiteiten? Leerfabrieken! Elke ochtend opnieuw stijgt de verbolgenheid bij het doornemen van dat wat graag als kwaliteitskrant wordt bestempeld. ‘I’m as mad as hell and I’m not gonna take it anymore.’  Je krijgt zowaar zin om met de schrijver mee te schreeuwen.

Op hetzelfde élan gaat hij verder in ‘Het geluk links te zijn’.  Op zoek naar het nulpunt van zijn linksheid komt hij terecht bij zijn grootvader, socialist van het eerste uur en zelfs in zijn laatste jaren een recalcitrante linkse rat. De eeuw van zijn grootvader zag de opkomst en de ondergang van het klassieke socialisme. ‘Tot op de dag van vandaag geloof ik dat de val van de Muur historisch gezien van een veel grotere betekenis is geweest dan bijvoorbeeld 9/11, waarover ook wel wordt gezegd dat het een nieuw tijdperk inluidde.’ Het wegvallen van de scheiding tussen kapitalisme en communisme betekende ook het tanen van het sociaaldemocratische ideaal ten voordele van de neoliberale moloch. ‘Nee, het gaat er veeleer om dat de toenmalige tegenstellingen een tussenpositie mogelijk maakten die aansluit bij mijn denken over individu en collectiviteit.’ De hedendaagse individualisering, pervertering van het liberalisme, is het gekende resultaat. Een mens zou voor minder heimwee krijgen.

En wat heeft ‘Het geluk van de kunst’ nog meer te bieden? Enkele essays over literatuur, ‘Some untidy spot’ over de poëzie van Zbigniew Herbert, ‘Grote gevoelens’ over het menselijk lijden in de literatuur, en ‘Het geluk van de kunst’ over het werk van Cesare Pavese. Daarnaast nog een bundeling van in De Leeswolf verschenen boekrecensies  en in ‘kwaliteitskranten’ verschenen opiniestukken. ‘Fúck de leefwereld van tiener’, geen getier uit effectbejag maar rake argumenten. ‘Signalement met een recenserend karakter’ , een uppercut aan schaamteloze broodschrijvers. Verzuurde reacties van in keurslijf gewrongen recensenten verzekerd.

Dus dat hij maar in België blijft wonen, die Marc Reugebrink.  Valse Belg of niet, zo’n authentieke stem kunnen we hier wel gebruiken om de maatschappelijke debatten te kruiden. Laat hem maar wat tegen gevoelige schenen schoppen. Schoppen in stijl, heet dat.  En heb ik de consument al behaagd? Vijf sterren! ‘De rest is rouw.’

Tom Cools

 

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Cultuur, Literatuur, Politiek, Socialisme